Romence–Türkçe Ortak Kelimeler
Romence (Rumence) ile Türkçe arasındaki ortak kelimeler: mutfak, ev, giyim, ticaret ve günlük dilden 150+ örnek, anlam kaymaları ve Türkçenin Fransızcadan aldığı ortak kelimeler. Kelime hazinesini bir haftada 200'e çıkarın.
Neden bu kadar çok ortak kelime var?
Eflak ve Boğdan prenslikleri yaklaşık dört yüzyıl Osmanlı egemenliğinde kaldı; Fenerli Rum beyler döneminde (1711–1821) İstanbul Türkçesi saray ve ticaret dili olarak Bükreş ve Yaş'ta konuşuldu. Bugün Romence'de Türkçe kökenli olduğu kabul edilen 2.000'in üzerinde kelime var; günlük dilde yaşayan 300–400 kadarı bir Türkçe konuşan için bedava kelime hazinesidir.
Mutfak
| Romence | Türkçe | Romence | Türkçe |
|---|---|---|---|
| cafea | kahve | ciorbă | çorba |
| ceai | çay | sarma / sarmale | sarma |
| chiftea | köfte | musaca | musakka |
| baclava | baklava | halva | helva |
| iaurt | yoğurt | pilaf | pilav |
| chebap | kebap | rachiu | rakı |
| pastramă | pastırma | telemea | teleme (peynir) |
| dovleac | kabak (dölek) | pătlăgea | patlıcan (eski) |
| caimac | kaymak | zarzavat | zerzevat |
| bacșiș | bahşiş | tavă | tava |
Ev ve eşya
| Romence | Türkçe | Romence | Türkçe |
|---|---|---|---|
| geam | cam | tavan | tavan |
| dulap | dolap | cearșaf | çarşaf |
| saltea | şilte | perdea | perde |
| chibrit | kibrit | papuc | pabuç |
| chilim | kilim | odaie | oda |
| cutie | kutu | ibric | ibrik |
| tavă | tepsi/tava | ciubuc | çubuk |
İnsanlar ve günlük dil
| Romence | Türkçe | Not |
|---|---|---|
| dușman | düşman | |
| musafir | misafir | |
| cioban | çoban | |
| hamal | hamal | |
| mahala | mahalle | Romence'de "kenar mahalle, varoş" anlamına kaymış |
| chef | keyif | "am chef" = canım istiyor |
| murdar | murdar / kirli | Romence'de günlük "kirli" kelimesi |
| para (parale) | para | Bugün "bozuk para, metelik" anlamında |
| haz | haz | "a face haz" = eğlenmek, gülmek |
| belea | bela | |
| hatâr | hatır | "de hatârul cuiva" = birinin hatırı için |
| taman | tam / tamam | "taman acum" = tam şimdi |
| bre | bre / be | Ünlem olarak aynen yaşıyor |
| hai / haide | hadi / haydi | Çok yaygın |
| bairam | bayram | "gürültülü eğlence" anlamına kaymış |
| chiul | kül → "kaytarmak" | "a trage chiulul" = dersi asmak |
Ticaret ve şehir
bazar (pazar) · dugheană (dükkân) · chirie (kira) · amanet (rehin) · ciflic/ciflâc (çiftlik) · han (han) · caldarâm (kaldırım) · cazan (kazan) · odaie (oda) · maidan (meydan → boş arsa) · tutun (tütün) · dulgher (dülger) · bostan (bostan → kavun-karpuz tarlası) · liman (liman) · caic (kayık) · sandală (sandal)
Dikkat: anlamı kaymış olanlar
- mahala – Türkçede nötr "mahalle", Romence'de olumsuz "varoş".
- para – Romence'de "az para, metelik" ("n-am o para" = beş kuruşum yok). Genel "para" kelimesi bani.
- bairam – Dini bayram değil, "âlem, cümbüş".
- maidan – Meydan değil, "boş arsa".
- bostan – Bahçe değil, "kavun-karpuz tarlası".
Bonus: Fransızca üzerinden ortak kelimeler
Hem Türkçe hem Romence 19. yüzyılda Fransızcadan binlerce kelime aldı. Bu kelimeler her iki dilde neredeyse aynı: hotel/otel, restaurant/restoran, tren/tren, avion/uçak (değil ama "aviator"), telefon, televizor/televizyon, birou/büro, șofer/şoför, abajur/abajur, bagaj/bagaj, bilet/bilet, garaj/garaj, pardesiu/pardösü, cravată/kravat, coafor/kuaför, manichiură/manikür, apartament/apartman, etaj/etaj (kat).
Ortak kelimeler moral verir ama dil bilgisini öğretmez. Sonraki adım: alfabe ve telaffuz, ardından öğrenme yol haritası.
Sık sorulan sorular
Romence'de kaç Türkçe kelime var?
Etimoloji sözlüklerinde 2.000'den fazla Türkçe kökenli kelime kayıtlıdır; bugün günlük dilde yaşayan 300–400 kadarı vardır (cafea, ciorbă, geam, dușman, chef, murdar…).
Romence ve Türkçe aynı aileden mi?
Hayır. Romence Roman (Latin), Türkçe Türk dil ailesindendir. Ortak kelimeler dört yüzyıllık Osmanlı komşuluğundan gelen alıntılardır.
Türkçe bilen Romence'yi kolay öğrenir mi?
Kelime tarafında evet: Türkçe kökenli ve Fransızcadan ortak kelimeler ilk ayda 200+ hazır kelime sağlar. Dil bilgisi (cinsiyet, artikel, çekim) ise yeni bir mantık gerektirir.